در حالی که استان کرمان به عنوان دومین تولیدکننده گردوی کشور محسوب میشود، ولی باغداران و گردوکاران آن به واسطه پارهای از مشکلات نتوانستهاند بازار گردوی کشور را تامین کنند و مغلوب صحنه رقابت با گردو های چینی شده اند.
شهرستانهای بافت و رابرکرمان از مهمترین قطبهای تولید گردوی کشور پس از تویسرکان استان همدان به شمار میرود و محصول گردوی این شهرستانها به صورت کاملا ارگانیک و فاقد هرگونه کوددهی و سمپاشی تولید و به بازار عرضه میشود.
اسفندیار سلاجقه یک گردوکار رابری با اشاره به تاثیر منفی واردات گردوی چینی به بازار میگوید: واردات این محصول باعث کاهش قیمت گردو تا ۳۰۰۰ تومان شده است. این در حالی است که در حالت عادی این محصول با قیمت ۵۰۰۰ تا ۵۵۰۰ تومان در بازار عرضه میشد.
کرمان در حسرت برند گردو
به گفته یک کارشناس اقتصاد کشاورزی در استان کرمان، کرمان جزو قطبهای کشاورزی کشور است و در میان انواع محصولات کشاورزی حداقل در ۱۰ محصول رتبه اول تولید را در کشور دارد که پسته، از آن جمله است و در ردههای بعد از خرما و گردو قرار دارد و به نظر میرسد این دو محصول در سایه پسته کرمان پنهان مانده و به شهرت نرسیدهاند.
این در حالی است که گردوی کرمان در بافت و رابر از کیفیت مرغوبی برخوردار است. علی زیباچهره با اشاره به کیفیت این گردو که بدون استفاده از هیچ عنصر شیمیایی تولید میشود، میگوید: متاسفانه این گردوها بدون بستهبندی به مردم فروخته میشود و برای آن برندی تعریف نشده است.
وی میافزاید: هنگام برداشت محصول، دلالان از استانهای دیگر به کرمان میآیند، محصول را خریداری کرده و به استانهای دیگر بویژه همدان منتقل میکنند و به اسم گردوی آنجا میفروشند. در برخی موارد نیز محصول پس از بستهبندی در کارخانههای دیگر استانها، دارای سود افزوده شده و از کشور خارج میشود.
وی همچنین ورود گردوی چینی به بازار را یکی از عوامل موثر در به فروش نرفتن گردوی این منطقه عنوان کرد.
ناتوانی در بازارهای جهانی
مدیر جهاد کشاورزی شهرستان رابر نیز با بیان اینکه این منطقه سالانه ۷۰۰۰ تن گردو به بازار عرضه میکند، کشت سنتی، وجود درختان کهنسال، وجود آفت خراط، نبود صنایع تبدیلی و عدم راهاندازی مرکز تحقیقات کشاورزی را از جمله مشکلات این بخش عنوان میکند.
محمدرضا امینیزاده میافزاید: آفت کرم خراط در چند سال اخیر و به خاطر خشکسالیهای متوالی، خسارات عمدهای به این محصول وارد کرده، به طوری که تنها در سال گذشته باعث کاهش ۱۵ تا ۲۰ درصدی تولید این محصول در منطقه شده است.
وی در گفتوگو با «جامجم» با بیان اینکه گردوی این منطقه باکیفیتترین گردوی کشور است که به طور طبیعی و بدون استفاده از کود و سموم شیمیایی به عمل میآید، میافزاید: با وجود مرغوبیت بسیار زیاد محصول، اما به دلیل مشکلات موجود، این محصول توانایی رقابت در بازارهای جهانی گردو و تصاحب بازار را ندارد.
وی تصریح میکند: مرکز تحقیقات ملی گردو در شهرستان رابر نیز با وجود احداث ساختمان و تهیه زیرساختهای اولیه آن، به دلیل کمبود اعتبار هنوز راهاندازی نشده و کار خود را شروع نکرده است، در حالی که با راهاندازی این مرکز بسیاری از مشکلات این بخش نظیر شناسایی ارقام مرغوب و پرمحصول، روشهای مناسب مبارزه با آفات و بیماریها و… برطرف خواهد شد.
امینیزاده خاطرنشان میکند که در یکی دو سال اخیر اقداماتی به منظور مبارزه با آفت خراط و جایگزینی کشت نوین به جای کشت سنتی و خرید مستقیم محصول از باغداران و کوتاه کردن دست واسطهها در منطقه انجام شده است.
کیفیت بالا، بهرهوری اندک
فرماندار رابر با بیان اینکه این منطقه استعداد اقلیمی و طبیعی بسیار زیادی برای کشت گردو دارد و جزو رویشگاههای اکولوژیک تولید این محصول به شمار میرود، به «جامجم» میگوید: تاکنون کاری در زمینه استفاده بهینه از این ظرفیت در منطقه انجام نشده و تولید به همان شیوه سنتی انجام میگیرد که بازدهی بالایی ندارد و منجر به بهرهوری حداقلی میشود.
علیرضا مرادی با بیان اینکه برای افزایش تولید و بهرهوری بیشتر، مکانیزه کردن کشت و تولید ضروری است، میافزاید: در حال حاضر آنچه گردوکاران به بازار میفرستند فقط مغز است که آن را هم دلالان میخرند، بنابراین سودی عاید کشاورز نمیشود، به همین خاطر طرح جامع فرآوری گردو در شهرستان رابر در دستور کار مسوولان این منطقه قرار گرفت.
وی احداث نخستین کارخانه فرآوری گردو در رابر را محصول خروجی این طرح دانسته و تصریح میکند: با احداث این کارخانه دست دلالان از دسترنج کشاورزان کوتاه شده و باغداران بهطور مستقیم محصول خود را به کارخانه میفرستند و از سود آن بهرهمند میشوند.
مرادی میافزاید: در حال حاضر زمین این کارخانه که با مشارکت بخش خصوصی ساخته خواهد شد، واگذار شده و مراحل بعدی آن در دست اقدام است که فاز اولیه آن در فرصت ۱۸ ماهه به بهرهبرداری خواهد رسید.
وی سوق دادن کشاورزان به سوی استفاده از نهالهای بذر اصلاحی برای افزایش کمی و کیفی تولید، کشت مکانیزه، مبارزه با آفت خراط و استفاده از آبیاری قطرهای و نوین را از جمله اقدامات انجام شده و در حال پیگیری مسوولان این منطقه گردوخیز در جهت افزایش تولید این محصول عنوان میکند.
کرم خراط آتش میزند
شیوع آفت کرم خراط که پس از انتقال نهال آلوده از استانهای شمالی به بافت آغاز شد، از سال ۷۷ به موازات خشکسالی، خسارات جبران ناپذیری به گردوی بافت و رابر زد. به طوری که تنها در بافت ۳۰۰۰ هکتار باغ آلوده شده است و این روند همچنان ادامه دارد.
فرماندار رابر با بیان اینکه منشاء این آفت خشکسالی است، میگوید: استان کرمان حدود ۱۵ سال با خشکسالی مواجه بوده که در این مدت، آفت کرم خراط از درختان غیرمثمر و جنگلی به درختان گردوی این منطقه رسید که البته با اقدامات پیشگیری و درمان جهاد کشاورزی و اعتباری خوبی که در این زمینه اختصاص یافت، تا حدی کنترل شد.
بارقه امید در دل کشاورزان
با این همه به گفته مسوولان این استان با تشکیل انجمن گردو با همکاری اتاق بازرگانی سعی شده است از میزان خسارات و ناهماهنگیها در تولید گردو کاسته شود. این انجمن پنجشنبه هفته گذشته با همکاری بخش خصوصی در هتل پارس کرمان راهاندازی شد و امیدها را در دل کشاورزان زندهتر کرد.
این انجمن که با هدف تدوین نقشه راه برای گردوی کرمان تشکیل شده است، میتواند با زمینهسازی در جهت بستهبندی و معرفی برند گردوی استان کرمان، سود ناشی از این محصول را عاید کشاورزان کند.
رییس اتاق بازرگانی استان کرمان میگوید: امیدواریم با جمع شدن تولیدکنندگان گردو در این انجمن و کنار گذاشتن اختلاف نظرها، بهترین شرایط برای رسیدن به جایگاه مناسب ایجاد شود.
محسن جلالپور ضمن درخواست از سرمایهگذاران استان کرمان برای سرمایهگذاری و ایجاد کارخانههای فرآوری گردو، خشکسالی را از دیگر مشکلات تولید محصولات کشاورزی در کرمان عنوان میکند و میافزاید: بحران خشکسالی در کرمان باید جدی گرفته شود و مسوولان در سطح ملی باید هر چه زودتر در این زمینه چارهاندیشی کنند.
فاطمه مرادزاده